\\\\"
 

ŞAPKANIN TARİHÇESİ

Şapka nedir? Ne zamandan beri biz de kullanılmaktadır? Bizim toplumumuzda şapkanın yeri ve gelişme süreci nasıl olmuştur? Kısaca buna bir göz atalım. Ardından 8 köşeli şapkayı inceleyim ve daha sonra da 8 köşenin inancımızdaki yerine de değinelim:

“Osmanlı İmparatorluğundan günümüze gelinceye değin başlıklar iki kez devrim yaşayarak köklü bir değişime uğrar.  İlk devrimi yaşayan kavuk olur.  l. Bayezid zamanında görülen kavuklar, ll.Mahmut zamanında yapılan kıyafet devrimiyle, yerini fese bırakır. Avrupa’daki yenileşme hareketlerini de benimseyen ll. Mahmut, memurlarına pantolon ve ceket giymeyi, başlık olarak da fes kullanmayı mecbur eder. Pek çok çeşidi bulunan fesin ömrü ise kavuktan daha kısa olacaktır.

Genç Cumhuriyet Türkiye’sinde uygarlığın, çağdaşlığın ve laikliğin simgesi olarak kabul edilen şapkanın kabulü de tıpkı fes gibi çok kolay olmaz.  Rusça bir kelime olan şapka ile tanışmamız ve onu kullanmaya başlamamızda Beyaz Rusların payı büyüktür. Devrimden kaçarak ülkemize gelenlerden bazıları açtıkları dükkânlarda, azınlıklara şapka satarlar. Daha önce Avrupa’da yaşayan Jöntürkler arasında da batılı tarzda giyinen ve şapka kullananlar vardır.  Yine de şapkanın Türkiye’de yaygın olarak kullanılmaya başlaması, Atatürk’ün 1925’de yaptığı Şapka Devrimi’yle mümkün olur. Kastamonu’da halka, başındaki şapkayla seslenir  “Yunan serpuşu fes giymek caiz olur da, şapka giymek neden olmaz!”

Kullanımı kısa sürede yayılır. Öyle ki 1930’larda şapkasız komşuya bile gidilmez.” (24 Aralık 2012 | Gülderen Bölük)

SEKİZ KÖŞELİ ŞAPKA

Elazığ’da Elazığlıların “GAKGOŞ KÜLTÜRÜ” içerisinde inandırıldıkları bir yanlış vardır ki o da; “8 KÖŞE ŞAPKA” nın yalnızca Elazığ’a ve Elazığ yöresine ait olduğu ifadesiyle ilgilidir…

Nedenine gelince;

Türkiye’de pamuğun yoğunlukla yetiştiği Çukurova ve diğer yörelerde Pamuk Ağaları da başlarına 8 köşeli şapka takmaktadırlar.

Güreşçi develerinin sahipleri de başlarına 8 köşeli şapkalarını geçirmeden güreş meydanlarına çıkmamaktadırlar.

Aydın yöresinde de yaygın olarak kullanılmakta olan 8 köşeli bu şapkaya bir başka tanımlama ile AĞA ŞAPKASI da denilmektedir.

Bu örnekleri iller ve bölgeler bazında daha da artırmak mümkündür.

Çünkü; sadece Elazığ’da değil, Türkiye’nin birçok ilinde 8 köşeli şapka üretimi hala yapılmakta ve az da olsa talepleri karşılamaktadır.

Elazığ; Bu şapkanın Elazığ’a ait olduğunu kaydederek, patentini alsa da, bu gerçek böyledir. Elazığ’a Patent vererek tescil eden kuruluşun 8 köşe şapka hakkında pek fazla bilgiye sahip olmadığı da böylece anlaşılmaktadır.

Peki Türkiye’nin her tarafında aynı model olarak üretilmekte olan bu şapkalar neden 8 köşelidir?

Sekiz rakamı neyi temsil etmektedir?

Elazığ’ın Maden ilçesinde bulunan Cami-i Kebir Camisi’nin minaresinin 8 köşeli olduğunu fark ettiğim de ilk aklıma gelen 8 köşeli şapka olmuştu. Bu konuda detaylı bir araştırma yapmaya koyuldum.

Şapkadaki 8 köşe Elazığ'da;

Yiğitlik, Mertlik, Çalışkanlık, Cömertlik, Dürüstlük, Misafirperverlik, Alçak gönüllülük ve Doğruluğu temsil eder.

Aydın yöresinde şapkanın 8 köşesine Cömertliğin, Mertliğin, Dürüstlüğün, Yiğitliğin, Çalışkanlığın, Misafirperverliğin, Alçakgönüllülüğün ve Vatanperverliğin simgesel olarak yüklendiğini görmekteyiz.

Sanırım Elazığ’dan Adana’ya, Hatay’dan Mersin’e kadar Anadolu’muzun daha birçok kentinde sekiz köşeli şapkanın eş değer anlamlar yüklenerek yaygın biçimde giyilmekte olduğunu ya da özel günlerde nostalji olsun diye başa takıldığını kabul etmek en doğru yol olacaktır.

SEKİZ KÖŞENİN İNANCIMIZDAKİ YERİ

Sekiz rakamının Türk ve İslam Kültüründe önemli bir yere sahip olduğunu biliyor musunuz? Osmanlılar döneminde inşa edilen birçok minare ve türbeler de memnuniyetle görmekteyiz ki sekiz köşelidir.

Tıpkı Maden ilçesindeki Cami-i Kebir’in taş minaresi gibi… Harput’ta bulunan Mansur Baba Türbesi ile Mollakendi’deki Ahmet Peyker-i Türbesi de sekizgen planlıdırlar…

Bursa’daki Emir Sultan, Yeşil Türbe, Osman Gazi, Şehzade Mahmut, Hamza Bey, Şehzade Mustafa türbelerini de sekizgen plana örnek olarak vermemiz mümkündür.

POLİSİMİZİN YILDIZI DA 8 KÖŞELİDİR

Bu yıldız ilk kez Sultan Adülaziz döneminde, devlete üstün hizmetlerde bulunan kişilere verilen bir teşekkür madalyası şeklinde kullanıldı. Sonradan polisimizin amblemine dönüştü.

Amblemdeki biri batıya, diğeri doğuya bakan çift başlı kartal Selçuklu Devleti’nin simgesidir. Bu simge güç, kudret, özgürlük ve bağımsızlığı, yıldızın çevresini saran defne dalı ise başarı, ün, şan, şöhret ve görkemi ifade etmektedir.

KAYNAKLARDA 8 KÖŞELİ YILDIZ SİMGESİ

Ansiklopedik kaynaklarda 8 köşe ile ilgili olarak şu bilgiler de yer almaktadır:

“Selçuklu kültür ve sanatının temel figürlerinden biri olan sekiz köşeli yıldızın Ortadoğu`da bulunan eski medeniyetlerde ve İslam dünyasında yaygın olarak kullanıldığı, sayı biliminde 8`in cenneti anlatan bir sembol olduğu belirtiliyor. Ayrıca dini kaynaklarda İslamiyetin 8 esasa dayalı olduğu, bunlara sekiz cennet kapısı dendiği, sekiz köşeli yıldızın da sekiz cenneti simgelediği belirtiliyor. Sekiz ilke Merhamet ve şefkat, sabretmek, doğruluk, sır tutmak, sadakat, fakirliğini ve acizliğini bilmek, cömertlik, Rabbine şükretmek olarak sıralanıyor.

Sekiz köşeli yıldız bugün bir müze olarak kullanılan Hacı Bektaşi Veli Dergâhında dergâhın mührü olarak sergileniyor.

Ayrıca 8 köşeli yıldız geçmişte; Mu inanışında, Mu Ana Kıtasına bağlı kolonilerde, mabetlerde kullanılan bir semboldür.”

SEKİZ KÖŞE SEMBOLÜN KULLANILDIĞI BAZI YERLER;

Azerbaycan Devleti Bayrağı

Osmanlı Bayrağı

Türkmenistan Devlet Arması

II. Abdülhamid`in Tuğrası

Osmanlı Devlet Arması

T. C. Emniyet Genel Müdürlüğü Arması

Özbekistan Devlet Arması,

Kazakistan`daki Azat partisi bayrağında,

Kazakistan İzci Hareketi Teşkilatı armasında,

Irak izci ve Kız izciler Konseyi armasında,

Kahire Metrosunun logosunda,

Faith No More grubunun simgesinde ve daha bir çok yerde görülmektedir.

 

AK PARTİ GENEL MERKEZİ’NİN 8 KÖŞELİ YILDIZLARI

AK Parti`nin yeni Genel Merkez binasının giriş kapısında 10 adet 8 köşeli yıldız motifi kullanıldı. Bina giriş kapısının üst tarafında 10 adet asimetrik olarak içiçe geçmiş iki karenin oluşturduğu 8 köşeli yıldız motifi yer almaktadır.

Sekiz köşeli yıldız motifini Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Özbekistan Gezisinde Buhara şehrindeki eserlerde görüp beğendi. Bunun üzerine genel merkez binasında kullanıldı.

Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×